พิธีกรรมและความเชื่อ

                                                        พิธีกรรมและความเชื่อ

ชุมชนกูย  เป็นชุมชนที่มีขีดความสามารถพึ่งตนเองในทางเศรษฐกิจ  คือ  มีความสามารถในการพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจที่ได้จากป่า  และทำการผลิตเพื่ออยู่เพื่อกินในครัวเรือน  ยังมีความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยีทางการผลิตเพื่อการดำรงชีวิตประจำวัน  มีการจัดระเบียบทางการปกครองในชุมชนอย่างมีศักดิ์ศรี  ผู้มีอาวุโสที่สุดเป็นผู้มีบทบาทต่อการตัดสินผิดถูกในชุมชน  ซึ่งชาวกูยเรียกว่า  “โขด”  ชาวกูยนิยมเลี้ยงช้าง  ซึ่งสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ  ชาวกูยจะออกไปจับช้างในป่าด้วยการคล้องช้าง  เรียกว่า  “โพนช้าง”  เป็นการจับช้างโดยหมอช้าง  ใช้บ่วงมาศที่เรียกว่า  “เชือกปะกำ”  ทำจากหนังความถือเป็นของศักดิ์สิทธิ์เป็นที่สิงสถิตของดวงวิญญาณบรรพบุรุษ  ครูบาอาจารย์คล้องเท้าช้างแล้วผูกกับต้นไม้แล้วนำมาฝึกใช้งานในการคล้องช้างกระทำปีละครั้งราวเดือน  ๑๑ – ๑๒  ช้างที่เคยตายลงจะมีการฝังอย่างดีและจะขุดกระดูกขึ้นมา  ทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้และให้ชาวกูยจับช้าง(กูยตำเหร็ย)  มีระบบระเบียบพิธีกรรมก่อนออกไปจับช้างอย่างเคร่งครัดโดยมีการตกลงมอบหมายอำนาจให้แต่ละคนกระทำเหนือกลุ่มหรือคณะ   ดังนี้

มะหรือจ่า   มีหน้าที่เป็นผู้ช่วงควาญ  เป็นผู้ถือท้ายหรือผู้ที่ช้างต่อ

หมอสะเดียง  เป็นผู้ชำนาญในการควบคุมช้าง  มีประสบการณ์ในการจับช้างป่าจะขี่ช้างอยู่ตรงคอ

หมอสะดำ   ทำหน้าที่ควาญ  เรียกว่าควาญเบื้องขวา  มีฐานะสูงกว่าสะเดียงสะดำต้องมีประสบการณ์เคยออกจับช้างป่ามาแล้วอย่างน้อย  ๑๑  เชือกขึ้นไป  บางทีเรียกว่าหมอใหญ่

ครูบา  เป็นหมอช้างใหญ่  เป็นหัวหน้าในกลุ่มย่อยหรือหมู่ช้างต่อจะออกจับช้างป่าได้  เมื่อได้รับอนุญาตจากครูบาใหญ่  บางครั้งครูบาออกจับช้างได้ตามลำพัง

ครูบาใหญ่   เป็นหมอช้างใหญ่  หรือประกำหลวง  หรือหมอเฒ่า  เป็นผู้อำนวยการออกจับช้างแต่ละครั้ง  เป็นประธานในการเซ่นผีประกำ  และประกอบพิธีกรรมทั้งหลายทั้งปวง  ในขณะเดินป่าก็จะเป็นผู้ชี้ขาดและตัดสินใจ  ขณะกระทำการจับช้างป่ามีกฤตาคมสูง  สามารถป้องกันภัยทั้งจากภูตผี  และสัตว์ป่าด้วยเวทมนต์  ในการออกจับช้างป่าแต่ละครั้ง   ครูบาใหญ่จะต้องออกแสดงความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่

ชาวกูยมีความผูกพันกับช้างมาก  การเลี้ยงช้างถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมซึ่งรับปฏิบัติสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษ   ช้างจึงเปรียบเสมือนตัวแทนแห่งบรรพบุรุษ  การปฏิบัติต่อช้างจึงแสดงออกมาในลักษณะเดียวกันกับการปฏิบัติต่อบรรพบุรุษ   เช่น  ช้างที่ล้ม(ตาย) ไปแล้ว  ก็จะมีการฝังอย่างดีประมาณ  ๓  ปี  จะมีการขุดเอากระดูกขึ้นมาทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้  การปฏิบัติต่อช้างอย่างถูกต้องตามธรรมเนียมทำให้เกิดสิริมงคลกับครอบครัว

ชาวกูย  มีการนับถือผีและพุทธศาสนาผสมกัน   ภายในชุมชนมีทั้งวัดและศาลผีประจำหมู่บ้านผีบรรพบุรุษเรียกว่า  “ญะจั๊วฮ”  บนบ้านจะมีหิ้งบูชา  ผีบรรพบุรุษ  บางบ้านสร้างศาลไว้ใกล้ศาลเจ้าที่ในการเซ่นผีกระทำปีละครั้ง  เริ่มพิธีโดยมี  ข้าวสุก  เหล้า  เนื้อสัตว์  กรวยใบตอง  ผ้า  สตางค์  หมากพลู  เอามาวางไว้ใต้หิ้งบูชา  ทำพิธีเซ่นโดยจุดเทียนปักลงที่ข้าวแล้วกล่าวขอให้ผีบรรพบุรุษมารับเครื่องเซ่นไหว้  แล้วให้ช่วยคุมครอง  ขณะที่ขอค่อยๆรินเหล้าลงขันแล้วหยิบของที่ใช้เซ่นไหว้บนหิ้งที่เหลือนำมารับประทาน  การเซ่นผีอาจจัดขึ้นในวาระอื่นๆ  เช่น  เมื่อมีเด็กคลอดหรือเมื่อมีแขกมาเยือนและพักอาศัยอยู่ที่บ้าน  นอกจากนั้นชาวกูยยังนับถือวิญญาณได้แก่  ภูตผีปีศาจ   เจ้าที่เจ้าทาง   เจ้าป่าเจ้าเขา  ผีปอบ  และเรื่องขวัญ   ในหมู่บ้านจะมีแม่เฒ่าทำหน้าที่ดูแลความเจ็บไข้ชาวกูยเชื่อกว่าการเจ็บป่วยเกิดจากการกระทำของผีจึงมีการอ้อนวอนให้ผีพอใจ  โดยมีการำแกลมอ  หรือผีมอ  ผู้ที่จะรำผีมอต้องผ่านพิธีไหว้ครู  ครอบครูชาวกูยยังมีพิธีไหว้พระแข  สันนิษฐานกันว่าเป็นพิธีที่ได้จากเขมร  พิธีนี้เป็นพิธีเสี่ยวทายเพื่อดูปริมาณน้ำฝนที่จะตกในเดือนต่างๆที่เป็นฤดูทำนาในปี

การแต่งกายของชาวกูย   หญิงสูงอายุจะนุ่งผ้าที่มีลายใส่เสื้อคอกระเช้า  ใส่สร้อยคอลุกปัดเงิน  นิยมใส่ดอกไม้หอมไว้ที่ติ่งหู   ชาวกูยนิยมทอผ้า  เช่น  ผ้าจิกกะน้อย  เป็นผ้าที่มีลักษณะคล้ายผ้าหางกระรอกมีสีเขียวเป็นผ้าสำหรับผู้ชายนุ่งในพิธีสำคัญๆ  ลักษณะการนุ่งจะนุ่งพับจีบด้านหน้า เหมือนการนุ่งโสร่ง  ผ้านุ่งสตรีนิยมทอหมี่คั่นเป็นทางแนวดิ่งยืนพื้นสีน้ำตาล  มีหัวซิ่นพื้นสีแดงลายขิด  ตีนซิ่นสีดำมีริ้วขาวเหลืองแดงผ้าจะกวีเป็นผ้าคล้ายอันลูซึม  ของเขมรมีลายทางยาวเป็นผ้าที่สตรีใช้นุ่งในงานสำคัญๆ

 

 

 

 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s